به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه_ این کارگاه یک‌روزه با محوریت "مدیریت، استانداردسازی و تضمین کیفیت" و با سخنرانی دکتر میترا سادات رضایی، مسئول بیوبانک مرکزی و متخصصین این حوزه برگزار و در جریان آن به تبیین جایگاه بیوبانک‌ها به عنوان زیرساخت‌های استراتژیک پژوهشی و عبور از مفهوم سنتی "انبار نمونه" به سمت "بیوبانک‌های استاندارد" پرداخته شد.

 

بیوبانک؛ زیرساخت راهبردی پژوهش‌های نوین

دکتر میترا سادات رضایی، مسئول بیوبانک مرکزی دانشگاه و دانشیار پاتولوژی، در آغاز این نشست با اشاره به اهمیت محوری بیوبانک‌ها در پزشکی نوین و پزشکی فردمحور (Precision Medicine)، اظهار داشت: بیوبانک تنها محلی برای نگهداری فیزیکی نمونه‌ها نیست، بلکه واحدی است که نمونه‌های زیستی را به داده‌های معتبر متصل می‌کند. نمونه بدون داده و تاریخچه دقیق، فاقد ارزش پژوهشی است.

 

وی با تاکید بر علم نمونه‌های زیستی (Biospecimen Science)، تفاوت‌های بنیادین میان یک انبار نمونه ساده و یک بیوبانک استاندارد را تشریح کرد و افزود: «تمرکز ما بر مدیریت چرخه عمر کامل نمونه، استقرار سیستم مدیریت کیفیت (QMS) پویا، و تضمین رهگیری‌پذیری کامل نمونه‌ها با استفاده از نرم‌افزار مدیریت اطلاعات بانک های زیستی (BIMS) است.

 

استانداردسازی؛ شرط لازم برای اعتبار علمی

در بخش دیگری از این کارگاه، بر نقش حیاتی استانداردسازی به عنوان پیش‌شرط اعتبار علمی و همکاری‌های بین‌المللی تاکید شد. بر اساس مباحث مطرح شده، استانداردسازی در بیوبانک‌ها بر اصولی همچون یکنواختی فرآیندها، مستندسازی دقیق، قابلیت رهگیری و انطباق با مقررات استوار است.

 

دکتر رضایی در این خصوص تصریح کرد: کوچک‌ترین تغییر در متغیرهای پیش‌تحلیلی می‌تواند نتایج مولکولی را تغییر دهد. بنابراین، تدوین دستورالعمل‌های عملیاتی استاندارد (SOPs) شفاف و به‌روز برای تمام مراحل، از جمع‌آوری تا ذخیره‌سازی و توزیع نمونه‌ها، ضروری است.

 

محورهای اصلی کارگاه و الزامات ارزیابی

در این نشست تخصصی، سرفصل‌های زیر مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت:

مدیریت و ساختار:لزوم وجود ساختار مدیریتی شفاف، مصوبات قانونی و کد اخلاق.

زیرساخت‌ها و ایمنی :اهمیت سیستم‌های پشتیبان برق (UPS و ژنراتور)، پایش مداوم دما و سیستم‌های امنیتی و کنترل دسترسی.

مدیریت داده‌ها:استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی جهت ثبت دقیق اطلاعات و حفظ امنیت داده‌های بیماران.

کنترل کیفیت (QC):اجرای تست‌های دوره‌ای برای اطمینان از سلامت نمونه‌های ذخیره شده و کالیبراسیون تجهیزات.

ملاحظات اخلاقی:دکتر شهریار موسوی‌نژاد، عضو هیئت علمی گروه اخلاق پزشکی، به تشریح چالش‌های اخلاقی، اهمیت رضایت آگاهانه و حفظ حریم خصوصی اهداکنندگان پرداختند.

 

پس از آن، فائزه قوچانی، کارشناس بیوبانک مرکزی، فرآیندهای ارزشیابی دوره‌ای و چک‌لیست‌های نظارتی شامل ۷ بخش اصلی (اطلاعات عمومی، زیرساخت‌ها، نمونه‌های زیستی، داده‌ها، کنترل کیفیت، اسناد و دستاوردها) را برای شرکت‌کنندگان تشریح کرد.

 

لازم به ذکر است این کارگاه با پنل پرسش و پاسخ و تبادل نظر میان شرکت‌کنندگان جهت رفع چالش‌های اجرایی در بیوبانک‌های تابعه دانشگاه به پایان رسید.