برای غلبه بر اثرات نامطلوب سواد سلامت پایین ، توانایی تشخیص بیماران  و یا افراد با مشکل احتمالی در  زمینه سواد سلامت  اهمیت پیدا می کند. بنابراین اولین گام  در این زمینه اندازه‌گیری سواد سلامت است،زیرا بدون اندازه‌گیری، دانستن اینکه چه وقت و چگونه سواد سلامت ممکن است مرتبط باشد، امکان‌پذیر نیست و به‌سادگی ممکن است مداخلاتی طراحی شود که به شکست بینجامد.  بنابراین یک غربالگری مختصر و معتبر برای تشخیص سواد سلامت ناکافی می تواند در این زمینه موثر واقع شود. یک ابزار غربالگری آسان همچنین می‌تواند اجرایی بودن انجام مطالعات در مقیاس بزرگ برای درک اثر سواد سلامت و اثربخشی مداخلات سواد سلامت را افزایش دهد.

آنچه از طریق جستجوی اولیه از بررسی متون مشهود بود گویای این امر است که تا به امروز 20 ابزار برای اندازه‌گیری سواد سلامت دهان و دندان مورداستفاده قرارگرفته است. پانزده  ابزار مربوط به دندانپزشکی  و 5 ابزار مربوط به بهداشت دهان و دندان بود . از طرفی 12( از 20 مورد)  ابزار برای اندازه‌گیری سواد سلامت دهان و دندان، به تست تشخیص کلمه( فرم کوتاه یا برآورد سریع) و مهارت خواندن محدود شده بودند. ازطرفی از  بین این ابزار ها تنها یک مورد به ایران اختصاص داشت که این ابزار نیز بر گرفته از ابزار هایی  نظیر : REALD-30، REALD-99،  REALM-D ، OHLI ، TOFHLiD  و CMOHK بود و صرفا به تدوین ابزار پرداخته بود  و نه طراحی آن طبق مفهوم تبیین شده .  بنابراین از آنجاییکه ابزار جامعی در زمینه سواد سلامت دهان و دندان در ایران وجود ندارد هدف تحقیق حاضر این است که از طریق متدولوژی کیفی و در جهت طراحی و روا نسجی ابزار سواد سلامت دهان و دندان که خاص کشور ایران باشد این شکاف موجود در دانش  را با ارائه یک کاوش جامع موردتوجه دهد.

" />

تبیین مفهومی سواد سلامت دهان ودندان و طراحی، روان‌سنجی و بکارگیری ابزار سنجش آن در جمعیت بزرگسال ایرانی

Concept Explanation Of Oral Health Literacy Development, Psychometrics and Application Of It’s Instrument For Iranian Adult Population


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
منابع
منابع
علوم پزشکی شهید بهشتی
علوم پزشکی شهید بهشتی

مجریان: محتشم غفاری , علی صفری مرادآبادی

کلمات کلیدی: بهداشت دهان و دندان، سواد سلامت دهان و دندان، روان‌سنجی،طراحی، روایی، پایایی

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 16522
عنوان فارسی طرح تبیین مفهومی سواد سلامت دهان ودندان و طراحی، روان‌سنجی و بکارگیری ابزار سنجش آن در جمعیت بزرگسال ایرانی
عنوان لاتین طرح Concept Explanation Of Oral Health Literacy Development, Psychometrics and Application Of It’s Instrument For Iranian Adult Population
کلمات کلیدی بهداشت دهان و دندان، سواد سلامت دهان و دندان، روان‌سنجی،طراحی، روایی، پایایی
نوع طرح کاربردی
نوع مطالعه بررسی تستها یا روشها
مدت اجراء - روز 450
ضرورت انجام تحقیق

برای غلبه بر اثرات نامطلوب سواد سلامت پایین ، توانایی تشخیص بیماران  و یا افراد با مشکل احتمالی در  زمینه سواد سلامت  اهمیت پیدا می کند. بنابراین اولین گام  در این زمینه اندازه‌گیری سواد سلامت است،زیرا بدون اندازه‌گیری، دانستن اینکه چه وقت و چگونه سواد سلامت ممکن است مرتبط باشد، امکان‌پذیر نیست و به‌سادگی ممکن است مداخلاتی طراحی شود که به شکست بینجامد.  بنابراین یک غربالگری مختصر و معتبر برای تشخیص سواد سلامت ناکافی می تواند در این زمینه موثر واقع شود. یک ابزار غربالگری آسان همچنین می‌تواند اجرایی بودن انجام مطالعات در مقیاس بزرگ برای درک اثر سواد سلامت و اثربخشی مداخلات سواد سلامت را افزایش دهد.

آنچه از طریق جستجوی اولیه از بررسی متون مشهود بود گویای این امر است که تا به امروز 20 ابزار برای اندازه‌گیری سواد سلامت دهان و دندان مورداستفاده قرارگرفته است. پانزده  ابزار مربوط به دندانپزشکی  و 5 ابزار مربوط به بهداشت دهان و دندان بود . از طرفی 12( از 20 مورد)  ابزار برای اندازه‌گیری سواد سلامت دهان و دندان، به تست تشخیص کلمه( فرم کوتاه یا برآورد سریع) و مهارت خواندن محدود شده بودند. ازطرفی از  بین این ابزار ها تنها یک مورد به ایران اختصاص داشت که این ابزار نیز بر گرفته از ابزار هایی  نظیر : REALD-30، REALD-99،  REALM-D ، OHLI ، TOFHLiD  و CMOHK بود و صرفا به تدوین ابزار پرداخته بود  و نه طراحی آن طبق مفهوم تبیین شده .  بنابراین از آنجاییکه ابزار جامعی در زمینه سواد سلامت دهان و دندان در ایران وجود ندارد هدف تحقیق حاضر این است که از طریق متدولوژی کیفی و در جهت طراحی و روا نسجی ابزار سواد سلامت دهان و دندان که خاص کشور ایران باشد این شکاف موجود در دانش  را با ارائه یک کاوش جامع موردتوجه دهد.

هدف کلی الف): تبیین مفهومی سواد سلامت دهان ودندان ب): طراحی و روان‌سنجی ابزار سنجش سواد سلامت در جمعیت بزرگسال ایرانی ج): تعیین سطح سواد سلامت دهان و دندان در نمونه ای از جمعیت بزرگسال ایرانی
خلاصه روش کار

این مطالعه در سه بخش  انجام می‌شود:

بخش اول: جمع‌آوری و تحلیل داده‌های کیفی (تحلیل محتوا) . در این تحقیق از مصاحبه نیمه ساختاری با مشارکت‌کنندگان در پژوهش استفاده می‌شود.ماهیت سؤال اصلی پژوهش بدین‌صورت خواهد بود. 'مردم کدام مهارت‌ها و توانایی‌ها را برای انجام کارهایی که برای بهداشت دهان و دندان درزمینه زندگی روزمره و همچنین در تعامل با سیستم مراقبت بهداشتی مفید است را نیاز دارند؟'مدت‌زمان اختصاص داده‌شده برای هر مصاحبه بین 25 تا 45  دقیقه متغیر خواهد بود. تمامی مصاحبه‌ها با اجازه مشارکت‌کنندگان به‌صورت دیجیتال ضبط خواهد شد و پس از اتمام مصاحبه، پس از چندین بار گوش دادن، متن مصاحبه‌ها به همراه ارتباطات غیرکلامی تایپ خواهد شد.

بخش دوم: طراحی و روان‌سنجی ابزار

الف) طراحی

پس از پایان مصاحبه و پیاده‌سازی مصاحبه‌ها، مجموع اظهارنظرهای حاصل از مصاحبه (جمعیت عمومی بزرگسال ایرانی و متخصصین) و همچنین بررسی متون و ابزارهای موجود در این زمینه توسط تیم تحقیق باهم ادغام و حیطه‌های حاصل از هر بخش استخراج خواهد شد. در این مرحله آیتم‌ها و حیطه‌ها برای تحلیل دقیق‌تر  و از طریق تکنیک دلفی  فازی در اختیار متخصصان مربوطه قرار خواهد گرفت.

ب) روان‌سنجی

مرحله روان‌سنجی ابزار مشتمل بر دو مرحله می‌باشد: 1: روایی 2: پایایی

1: روایی

روایی ابزار طی سه مرحله انجام خواهد شد

الف: روایی محتوا (Content Validity)

ب: روایی صوری (Face Validity)

ج: روایی سازه (Construct Validity)

 2: پایایی (Relability)

الف همسانی درونی (Internal Consistency)

برای تعیین همسانی درونی، میزان همبستگی سؤالات در هریک از ابعاد و کل ابزار  در نمونه های مربوط به روایی سازه  با استفاده از شاخص آلفای کرونباخ محاسبه خواهد شد. مقدار آلفای کرونباخ بالاتر از 7/0 نشان‌دهنده پایایی قابل‌قبول ابزار می‌باشد.

ب ثبات

جهت بررسی ثبات ابزار، از روش بررسی آزمون-آزمون مجدد (Test-retest) استفاده خواهد شد و ابزار توسط 30 نفر از جمعیت بزرگسال ایرانی در دو مرحله و بافاصله زمانی دو هفته تکمیل خواهد گردید.

بخش سوم : مقطعی

در این مرحله با انجام یک مطالعه مقطعی میزان سطح سواد سلامت دهان و دندان در نمونه ای از جمعیت بزرگسال شهر تهران بررسی خواهد شد.


اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
محتشم غفاریمجری اصلیاستاد راهنمای اولدکترای تخصصی پی اچ دیmohthashamghaffari@sbmu.ac.ir
علی صفری مرادآبادیمجریاجراء طرحدکترای تخصصی پی اچ دیalisafari_31@yahoo.com
سکینه رخشنده روهمکارمشاور روش شناسیدکترای تخصصی پی اچ دیs_rakhshanderou@yahoo.com
یداله محرابیهمکارمشاور آماردکترای تخصصی پی اچ دیmehrabi@sbmu.ac.ir
علی رمضانخانیهمکارمشاور طرحدکتری حرفه ایaramezankhani@sbmu.ac.ir

منابع
hide/show

  1. Holtzman JS, Atchison KA, Gironda MW, Radbod R, Gornbein J. The association between oral health literacy and failed appointments in adults attending a university‐based general dental clinic. Community dentistry and oral epidemiology. 2014;42(3):263-70.
  2. Isman B. Healthy People 2010: Oral Health Toolkit. National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). 2007.
  3. Horowitz AM, Kleinman DV. Oral health literacy: a pathway to reducing oral health disparities in Maryland. Journal of public health dentistry. 2012;72:S26-S30.
  4. Health UDo, Services H. Oral health in America: a report of the Surgeon General. NIH publication. 2000:155-88.
  5. Buunk‐Werkhoven YA, Dijkstra A, van der Schans CP. Determinants of oral hygiene behavior: a study based on the theory of planned behavior. Community dentistry and oral epidemiology. 2011;39(3):250-9.
  6. Bress LE. Improving Oral Health Literacy–The New Standard in Dental Hygiene Practice. American Dental Hygienists Association. 2013;87(6):322-9.
  7. Horowitz AM, Kleinman DV. Oral health literacy: the new imperative to better oral health. Dental Clinics of North America. 2008;52(2):333-44.
  8. Burt BA, Eklund SA. Dentistry, Dental Practice, and the Community-E-Book: Elsevier Health Sciences; 2005.
  9. Naghibi Sistani MM, Yazdani R, Virtanen J, Pakdaman A, Murtomaa H. Determinants of oral health: does oral health literacy matter? ISRN dentistry. 2013;2013.
  10. Banihashemi S-AT, Amirkhani MA. Health literacy and the influencing factors: a study in five provinces of Iran. 2007.
  11. Wehmeyer MM, Corwin CL, Guthmiller JM, Lee JY. The impact of oral health literacy on periodontal health status. Journal of public health dentistry. 2014;74(1):80-7.
  12. Lee J, Stucky B, Rozier G, Lee SY, Zeldin LP. O ral H ealth L iteracy A ssessment: development of an oral health literacy instrument for Spanish speakers. Journal of public health dentistry. 2013;73(1):1-8.
  13. Saffari M E, Seyed emami R, Mahmoodi M, Shojaeizadeh D. health education and promotion research methods 1, editor. Tehran: Sobhan [In Persian]. 2009.
  14. Richman JA, Lee JY, Rozier RG, Gong DA, Pahel BT, Vann WF, Jr. Evaluation of a word recognition instrument to test health literacy in dentistry: the REALD-99. Journal of public health dentistry. 2007;67(2):99-104.
  15. Lee JY, Rozier RG, Lee SY, Bender D, Ruiz RE. Development of a word recognition instrument to test health literacy in dentistry: the REALD-30--a brief communication. Journal of public health dentistry. 2007;67(2):94-8.
  16. Gong DA, Lee JY, Rozier RG, Pahel BT, Richman JA, Vann WF, Jr. Development and testing of the Test of Functional Health Literacy in Dentistry (TOFHLiD). Journal of public health dentistry. 2007;67(2):105-12.
  17. Sabbahi DA, Lawrence HP, Limeback H, Rootman I. Development and evaluation of an oral health literacy instrument for adults. Community dentistry and oral epidemiology. 2009;37(5):451-62.
  18. Atchison KA, Gironda MW, Messadi D, Der‐Martirosian C. Screening for oral health literacy in an urban dental clinic. Journal of public health dentistry. 2010;70(4):269-75.
  19. Macek MD, Haynes D, Wells W, Bauer‐Leffler S, Cotten PA, Parker RM. Measuring conceptual health knowledge in the context of oral health literacy: preliminary results. Journal of public health dentistry. 2010;70(3):197-204.
  20. Macek MD, Manski MC, Schneiderman MT, Meakin SJ, Haynes D, Wells W, et al. Knowledge of oral health issues among low–income Baltimore adults: a pilot study. American Dental Hygienists' Association. 2011;85(1):49-56.
  21. Wong HM, Bridges SM, Yiu CK, McGrath CP, Au TK, Parthasarathy DS. Development and validation of Hong Kong rapid estimate of adult literacy in dentistry. Journal of investigative and clinical dentistry. 2012;3(2):118-27.
  22. Lee J, Stucky B, Rozier G, Lee SY, Zeldin LP. O ral H ealth L iteracy A ssessment: development of an oral health literacy instrument for Spanish speakers. Journal of public health dentistry. 2013;73(1):1-8.
  23. Gironda M, Der-Martirosian C, Messadi D, Holtzman J, Atchison K. A brief 20-item dental/medical health literacy screen (REALMD-20). Journal of public health dentistry. 2013;73(1):50-5.
  24. Wong HM, Bridges SM, Yiu CK, McGrath CP, Au TK, Parthasarathy DS. Validation of the Hong Kong Oral Health Literacy Assessment Task for Paediatric Dentistry (HKOHLAT‐P). International journal of paediatric dentistry. 2013;23(5):366-75.
  25. Jones K, Parker E, Mills H, Brennan D, Jamieson LM. Development and psychometric validation of a Health Literacy in Dentistry scale (HeLD). Community dental health. 2014;31(1):37-43.
  26. Stucky BD, Lee JY, Lee SYD, Rozier RG. Development of the two‐stage rapid estimate of adult literacy in dentistry. Community dentistry and oral epidemiology. 2011;39(5):474-80.
  27. Junkes MC, Fraiz FC, Sardenberg F, Lee JY, Paiva SM, Ferreira FM. Validity and reliability of the Brazilian version of the rapid estimate of adult literacy in dentistry–BREALD-30. PloS one. 2015;10(7):e0131600.
  28. Peker K, Köse TE, Güray B, Uysal Ö, Erdem TL. Reliability and validity of the Turkish version of the Rapid Estimate of Adult Literacy in Dentistry (TREALD-30). Acta odontologica Scandinavica. 2017;75(3):198-207.
  29. Tadakamadla SK, Quadri MFA, Pakpour AH, Zailai AM, Sayed ME, Mashyakhy M, et al. Reliability and validity of Arabic rapid estimate of adult literacy in dentistry (AREALD-30) in Saudi Arabia. BMC oral health. 2014;14(1):120.
  30. Cruvinel AFP, Méndez DAC, Oliveira JG, Gutierres E, Lotto M, Machado MAA, et al. The Brazilian version of the 20-item rapid estimate of adult literacy in medicine and dentistry. PeerJ. 2017;5:e3744.
  31. Bado FMR, Ferreira FM, de Souza Barbosa T, Mialhe FL. Translation and Cross-cultural Adaptation of the Oral Health Literacy Assessment-Spanish to Brazilian Portuguese. Pesquisa Brasileira em Odontopediatria e Clinica Integrada. 2017;17(1):1-10.
  32. Naghibi Sistani MM, Montazeri A, Yazdani R, Murtomaa H. New oral health literacy instrument for public health: development and pilot testing. Journal of investigative and clinical dentistry. 2014;5(4):313-21.
  33. Liamputtong P, Ezzy D. Qualitative research methods: Oxford university press Melbourne; 2005.
  34. Lynn MR. Determination and quantification of content validity. Nursing research. 1986.
  35. Munro BH. Statistical methods for health care research: lippincott williams & wilkins; 2005.
  36. Davidshofer K, Murphy C. Psychological testing: principles and applications. Upper Saddle River, NJ: Pearson/Prentice Hall; 2005.
  37. Lindlof TR, Taylor BC. Qualitative communication research methods: Sage publications; 2017.
  38. Tappen RM. Advanced nursing research: Jones & Bartlett Publishers; 2015.
  39. Munro BH. Statistical methods for health care research: lippincott williams & wilkins; 2005.
  40. Comrey AL, Lee HB. A first course in factor analysis: Psychology Press; 2013.