امروزه تمامی مناطق جهان به ویژه ایران در راستای تحقق اهداف برنامه­های توسعه­ای خود در بخش­های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و تکامل فعالیت­های کلان ملی منطقه­ای و به دلیل نقش حیاتی و جایگاه خاص آب در بخش­های کشاورزی، تامین انرژی، آب­رسانی شهری و.. اقدام به اجرای انواع طرح­ها و پروژه­های تامین و انتقال آب می­نمایند. با توجه به شرایط جغرافیایی کشور جهت دست­یابی به این مهم، ناگزیر از انجام عملیات حفاری زیرزمینی است.

پروژه­های حفاری و بهره­برداری تونل به دلیل تفاوت در شرایط اجرای پروژه و شناخت ناکافی از وضعیت زمین­شناسی منطقه و مسائل مدیریتی-اجرایی، از جمله پرمخاطره­ترین پروژه­ها به شمار می­روند. همچنین وقوع ریسک­های مختلف بر عملکرد انسانی-دستگاهی، هزینه، مدت زمان انجام و کیفیت پروژه موثر می­باشند. در عمل اکثر پروژه­های احداث تونل، فارغ از وسعت و پیچیدگی­های آن اعم از نیروگاه­های هسته­ای، طرح­های حفظ محیط زیست، پروژه­های حمل و نقلی و تونل­های انتقال و انحراف آب به علت وقوع برخی ریسک­ها با چالش­هایی فراوان روبرو هستند.

در این میان از جمله علل اصلی طولانی شدن و افزایش هزینه پروژه­های تونل­سازی، مدیریت ضعیف و ناکارامد به ویژه مدیریت ریسک گزارش شده است. ریسک پروژه ساخت تونل­های انتقال آب (به دلیل طول عمر بسیار زیاد و پیچیدگی­های ماهیتی) همواره در سطح بالایی بوده و از طریق مدیریت مناسب می­توان احتمال وقوع آنها را پیش بینی نموده و یا تاثیر پیامدهای نامطلوب آنها را کاهش داد. بنابراین عدم شناسایی، ارزیابی و مدیریت صحیح و به موقع ریسک­های مرتبط با این پروژه­ها، می­تواند باعث صدمات و خسارات عظیم مالی و جانی گردد. در مجموع، امروزه مدیریت ریسک یک بخشی کارا و با اهمیت در طراحی و ساخت پروژه­های زیرزمینی می­باشد.

" />

بررسی تاثیر بکارگیری فرآیند مدیریت مخاطرات و پیامدها بر سطح ریسک و شاخص های بهداشت، ایمنی و زیست محیطی در پروژه حفاری تونل انتقال آب در غرب کشور

Impact of the Hazards and Effects Management Process (HEMP) on the risk level and Health, Safety and Environmental Indicators in drilling of water transfer tunnel in the west of Iran


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
منابع
منابع
علوم پزشکی شهید بهشتی
علوم پزشکی شهید بهشتی

مجریان: شکوه السادات خالو , رضا فرحی , رضا سعیدی , رضا سعیدی

کلمات کلیدی: ارزیابی ریسک-HEMP-تونل- شاخص های HSE

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 14849
عنوان فارسی طرح بررسی تاثیر بکارگیری فرآیند مدیریت مخاطرات و پیامدها بر سطح ریسک و شاخص های بهداشت، ایمنی و زیست محیطی در پروژه حفاری تونل انتقال آب در غرب کشور
عنوان لاتین طرح Impact of the Hazards and Effects Management Process (HEMP) on the risk level and Health, Safety and Environmental Indicators in drilling of water transfer tunnel in the west of Iran
کلمات کلیدی ارزیابی ریسک-HEMP-تونل- شاخص های HSE
نوع طرح کاربردی
نوع مطالعه بررسی موارد
مدت اجراء - روز 270
ضرورت انجام تحقیق

امروزه تمامی مناطق جهان به ویژه ایران در راستای تحقق اهداف برنامه­های توسعه­ای خود در بخش­های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و تکامل فعالیت­های کلان ملی منطقه­ای و به دلیل نقش حیاتی و جایگاه خاص آب در بخش­های کشاورزی، تامین انرژی، آب­رسانی شهری و.. اقدام به اجرای انواع طرح­ها و پروژه­های تامین و انتقال آب می­نمایند. با توجه به شرایط جغرافیایی کشور جهت دست­یابی به این مهم، ناگزیر از انجام عملیات حفاری زیرزمینی است.

پروژه­های حفاری و بهره­برداری تونل به دلیل تفاوت در شرایط اجرای پروژه و شناخت ناکافی از وضعیت زمین­شناسی منطقه و مسائل مدیریتی-اجرایی، از جمله پرمخاطره­ترین پروژه­ها به شمار می­روند. همچنین وقوع ریسک­های مختلف بر عملکرد انسانی-دستگاهی، هزینه، مدت زمان انجام و کیفیت پروژه موثر می­باشند. در عمل اکثر پروژه­های احداث تونل، فارغ از وسعت و پیچیدگی­های آن اعم از نیروگاه­های هسته­ای، طرح­های حفظ محیط زیست، پروژه­های حمل و نقلی و تونل­های انتقال و انحراف آب به علت وقوع برخی ریسک­ها با چالش­هایی فراوان روبرو هستند.

در این میان از جمله علل اصلی طولانی شدن و افزایش هزینه پروژه­های تونل­سازی، مدیریت ضعیف و ناکارامد به ویژه مدیریت ریسک گزارش شده است. ریسک پروژه ساخت تونل­های انتقال آب (به دلیل طول عمر بسیار زیاد و پیچیدگی­های ماهیتی) همواره در سطح بالایی بوده و از طریق مدیریت مناسب می­توان احتمال وقوع آنها را پیش بینی نموده و یا تاثیر پیامدهای نامطلوب آنها را کاهش داد. بنابراین عدم شناسایی، ارزیابی و مدیریت صحیح و به موقع ریسک­های مرتبط با این پروژه­ها، می­تواند باعث صدمات و خسارات عظیم مالی و جانی گردد. در مجموع، امروزه مدیریت ریسک یک بخشی کارا و با اهمیت در طراحی و ساخت پروژه­های زیرزمینی می­باشد.

هدف کلی بررسی تاثیر بکارگیری فرآیند مدیریت مخاطرات و پیامدها بر سطح ریسک و شاخص های بهداشت، ایمنی و زیست محیطی در پروژه حفاری تونل انتقال آب در غرب کشور
خلاصه روش کار

روش مدیریت مخاطرات و پیامدها (HEMP) بر اساس «شناسایی»، «ارزیابی»، «کنترل» و «بهبود» پایه­گذاری شده است.

  1. شناسایی خطرات و اثرات بالقوه
  2. ارزیابی خطرات
  3. ثبت ریسک ها و اثرات
  4. مقایسه با اهداف و معیارهای عملکرد
  5. ایجاد اقدامات کاهش خطر

فرایند مدیریت مخاطرات و پیامدها (HEMP) در ابتدا به صورت یک رویکرد ساختار یافته به منظور تجزیه و تحلیل خطرات ایمنی در طول عمر یک سیستم طراحی شده بود. فرایندهای ارزیابی ریسک زیست محیطی و سلامت با توجه به نوع خطرات زیست محیطی و سلامتی در تمامی مراحل چرخه حیاط سیستم، عملکرد مشابهی را به همراه دارند. این ارزیابی بر مبنای یک مفهوم است و به عنوان (HEMP) جمع شده است. این فرایند تمام فرآیندهای کسب و کار در چرخه حیات یک عملیات از زمان آغاز تا پایان را در بر می­گیرد. ابزار و تکنیک­های موجود در قالب یک روش منطقی و دقیق اعمال می­شود. تمهیدات مورد نیاز برای مدیریت مخاطرات و تهدیدات ارزیابی شده و عواقب و اثرات بالقوه هم در مرحله طراحی و هم در حین عملیات در نظر گرفته می­شود تا تأیید شود که چه چیزی مناسب و یا نامناسب است، که در این صورت اقدامات اصلاحی صورت می­گیرد. تمام مراحل ضروری در سیستم مدیریت HSE  گنجانده شده است.

  1. در این پژوهش در ابتدای امر به بررسی وضعیت موجود در کل پروژه پرداخته می­شود. بدین منظور پروژه به 8 واحد کوچکتر که از نظر خواص فیزیکی و مکانی و یا عملکردی مشابه هستند تقسیم می­شوند. که شامل واحد­های: اداری، انبار، تاسیسات، تعمیرات، خوابگاه، تسهیلاتی (آبدارخانه، آشپزخانه، خدمات و سرویس­های بهداشتی و حمام ها)، محوطه و نقلیه، تونل می­باشد. یک نمای کلی از آنچه در هر بخش اتفاق می­افتد ارائه می­شود به طوری که کل اعضای گروه اصول عملکرد منطقه را درک کنند.
  2. سپس شاخص­های ارزیابی عملکرد ایمنی، بهداشت و محیط زیست مرتبط با مجموعه کارگاهی پروژه، از طریق فرمول­های مربوط به هر شاخص مورد ارزیابی و محاسبه قرار می­گیرد تا برداشتی دقیق و مناسب از وضعیت عملکردی موجود و گذشته پروژه به دست آید.

شاخص­هایی که باید مورد بررسی قرار گیرد به تفکیک شامل موارد زیر می­باشد:

  1. شاخص­های ارزیابی عملکرد عمومی 
  1. شاخص­های ارزیابی عملکرد بهداشت
  1. شاخص­های ارزیابی عملکرد ایمنی
  1. شاخص­های ارزیابی عملکرد محیط زیست
  2. در قدم بعدی به منظور ارزیابی ریسک­های کل پروژه در ابتدا مخاطرات در هر واحد شناسایی می­شود که بدین منظور ابزارهای مشاهده، مصاحبه و چک­لیست پیشنهادی روش HEMPمورد استفاده قرار می­گیرد.

در ادامه، پیامد هر مخاطره بر اساس میزان ریسک آن که توسط ماتریس ارزیابی ریسک، رده­بندی شده، در دفتر ثبت خطر درج می­گردد. موارد با ریسک بالا شناسایی شده و به طور مشخص علامت­گذاری می­شوند.

 خطرات و ریسک­های شناسایی شده و رده­ بندی شده بر مبنای زیاد (قرمز رنگ)، متوسط (زرد)، کم (آبی پررنگ) و ناچیز (آبی روشن) در اسناد ثبت خطر ذخیره و مستندسازی می­شوند.

 

  1. در این پژوهش در پروسه مداخله برای ریسک­های رتبه بالا، روش­های کنترلی مناسب با توجه به شرایط، امکانات و بودجه در اختیار بخش HSE پروژه، پیشنهاد و اقدامات کنترلی( مهندسی، مدیریتی و فردی و..) که دارای بیشترین فراوانی و اشتراک می­باشد به منظور رفع مخاطرات اجرا می­گردد.
  2. در مرحله نهایی به منظور پایش و سنجش میزان کارایی اقدامات کنترلی اجرا شده در هر قسمت، شاخص­های ارزیابی عملکردی HSE که در آغاز پژوهش مورد بررسی قرار گرفته بود دوباره محاسبه و نتایج مقایسه و مورد تحلیل قرار می­گیرند.

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
شکوه السادات خالومجریاستاد راهنمای اولدکترای تخصصی پی اچ دیsh_khaloo@yahoo.com
رضا فرحیمجری اصلیدانشجوفوق لیسانسrezafarahi86@yahoo.com
رضا سعیدیمجریاستاد راهنمای دومدکترای تخصصی پی اچ دیreza.saeedi@gmail.com
رضا غلام نیاهمکارمشاور طرحدکتری حرفه ایreza_gholamnia@yahoo.com
رضا سعیدیمجریمشاور روش شناسیدکترای تخصصی پی اچ دیreza.saeedi@gmail.com

منابع
hide/show

1.         Enayati A, Soltanpanah H, Quran AQ. A Survey on the Risk Management in Water Transmission Projects (Case Study: Kurdistan Regional Water Company). Industrial Management Quarterly. 2013;8(26):36.

2.         Hamed P, Fathollah S. Risk assessment of full sectional mechanized boring projects

using Probability-Impact matrix and Analytic Hierarchy

Process methods and results comparison;

Case study: Dez dam water transport tunnel project. Third International Conference on Applied Research in Civil Engineering, Architecture and Urban Management. 2016.

3.         Rasol RS, mohammad a, hosein MN. Geological Risks Prioritization in mechanized tunneling using fuzzy ‎multi-criteria decision making. Analytical and numerical methods in mining engineering. 2015;5(10):62.

4.         naser n, reza zh, hamid b, javad a. Identification and evaluation of tunnel risks in inter-basin water transmission projects. Case study of Abidour water transfer tunnel. the first conference on dams & heydropower. 2012.

5.         Malakouti J, Gharibi V. Risk Analysis of Automated Excavation Operations by Energy Trace & Barrier Analysis Method. Iran Occupational Health Journal. 2013;10(2):87-98.

6.         Askaripoor T KE, Aghaei H, Marzban M. . Evaluating and comparison of fuzzy logic and analytical hierarchy process in ranking and quantitative safety risk analysis (case study: a combined cycle power plant). Safety Promotion and Injury Prevention. 2015;3(3):169-74.

7.         Annual Report on Accident Statistics and Analyses for Public Works Contracts. 2015.

8.         Choi H-H, Cho H-N, Seo J. Risk assessment methodology for underground construction projects. Journal of Construction Engineering and Management. 2004;130(2):258-72.

9.         Jafari MJ, Gharari N-a, Sheikhi HR. The reliability of a tunnel boring machine. International journal of occupational hygiene. 2009;1(1):20-5.

10.       reza sm, saeid h. Methodology for the use of two TBM machines to drill a prolonged water transfer tunnel. the first international conference on engeenering sciences. 2017.

11.       Ramzali N, Lavasani MRM, Ghodousi J. Safety barriers analysis of offshore drilling system by employing fuzzy event tree analysis. Safety science. 2015;78:49-59.

12.       Wang F, Ding L, Luo H, Love PE. Probabilistic risk assessment of tunneling-induced damage to existing properties. Expert Systems with Applications. 2014;41(4):951-61.

13.       Fouladgar M, Yazdani-Chamzini A, Zavadskas E. Risk evaluation of tunneling projects. Archives of civil and mechanical engineering. 2012;12(1):1-12.

14.       abolfazl B, javad s, gholamhosaen h. Identification of hazards and risk assessment of tunneling process by employing job safety analysis technique. Journal of Yazd School of Public Health. 2011.

15.       Hong E-S, Lee I-M, Shin H-S, Nam S-W, Kong J-S. Quantitative risk evaluation based on event tree analysis technique: Application to the design of shield TBM. Tunnelling and Underground Space Technology. 2009;24(3):269-77.

16.       mahmoud s. HEMP Risk Management and Assessment in Simpler Operations of Regional Distribution Companies. International Conference on Health and Safety at Work. 2015.

17.       awanasi s. manaaging pipens risk in nigeria. Society of Petroleum Engineers. 2007.

18.       Salter N. IMPLEMENTATION OF THE HAZARDS AND EFFECTS MANAGEMENT PROCESS (HEMP) at Shell Chemical Facilities. Shell Global Solutions (US) Inc – Westhollow Technology Center. 2005.

19.       Kamath A, van Dorp J, Johnson A, Alcock J, Keith I, editors. Hazard management considerations for sour gas development during concept selection. Abu Dhabi International Conference and Exhibition; 2004: Society of Petroleum Engineers