امروزه سازمانهای بزرگ دنیا به این نتیجه رسیده اند که مدیریت  HSE جزء لاینفک فعالیت های آنها می باشد، زیرا بکارگیری این مدیریت، از آسیبها و بیماریها، صدمه به اموال و تجهیزات، نارضایتی مشتریان، صدمه به محیط زیست و تنزل کیفیت محصول به صورت قابل توجهی پیشگیری نموده و همچنین به پیروی از الزامات قانونی کمک کرده است. (2).

ایران جزء کـــشورهای نفت خیز می باشد و روند توسعه پتروشیــمی ها در سال های اخیر شدت گرفته است و از سویی هم صنایع نفت و گاز خصوصاً صنایع پتروشیمی جزء صنـــایع آلوده کننده محیط زیست هستند و انواع آلاینده ها را که بعضاً بسیار خطرناک هستند را وارد آب، هوا و خاک می کنند، بنابراین این صنایع برای رسیدن به توسعه پایدار نیازمند بذل توجه بیشتر و انجام تحقیقات گسترده تر در زمینه محیط زیست می باشد (10).  امروزه بسیاری از سازمانها به نقش موثر پیاده سازی استانداردهای مدیریت HSE در افزایش اثربخشی سازمانها و نقش مفید آنها در جهت اهداف سازمان پی برده اند. کیفیت و اثربخشی سیستم های سلامت، ایمنی و محیط زیست، عامل حیاتی در تحقق اهداف سازمان ها می باشد. بالا بردن هزینه های مورد نیاز برای ارائه خدمات و محصولات گوناگون و پایین بودن اثربخشی سیستم، باعث تمرکز بر روی فعالیتهایی برای ارتقا عملکرد سیستم شده است (9). گاهی برخی سازمانها، روحیه تعالی و برتری جویی نداشته و به بهبود مستمر سازمان خود نمی اندیشند، بلکه بیشتر به برآورده کردن الزامات جاری پرداخته و از فرایند توسعه پایدار غافلند. از طرف دیگر شکل دهی به توسعه پایدار سازمانی، مدیریت فعال می طلبد. در بعد اجرا و اعمال تغییرات، هرکدام از کارکنان باید وظایف خود را خوب بدانند و قادر به سازگاری با تغییرات سازمانی باشند (11). بنابراین استفاده از رویکردهای مدیریتی می تواند چشم اندازی کاربردی برای سازمانها و اهداف پیش رو داشته باشد.

با توجه به اهمیت مدیریت HSE و نقش نیروی انسانی در توسعه پایدار سازمانها و نقش مهم و استراتژیک مدیران هر سازمان، بررسی مدیریت HSE می تواند برای مدیران سازمانها از اهمیت بسزایی برخوردار باشد، زیرا موقعیت مجموعه آنها را از نظر مدیریتی شفاف می نماید. همچنین سیاستگذاران، برنامه ریزان و مدیران ارشد نیز می توانند در طراحی و تدوین و برنامه های خود، با هدف توسعه  صنعت خود از این بررسی بهره مند گردند، زیرا توسعه هر کشور در گرو توسعه سازمانها و ارگانهای مختلف آن می باشد. بنابراین بسیار ضروریست تا توسعه پایدار سازمانها که امروزه به یک مسئله و چالش برای آنها و توسعه کشور مبدل شده است، در صنایع پتروشیمی مختلف بررسی و راهبردهایی جهت ارتقاء و استمرار بهبود سازمان ارائه گردد.

با توجه به مطالب مذکور ضروری است تا نظام توسعه هر سازمانی به مولفه های مدیریت HSE در فرایند توسعه پایدار توجه کند و خود را ملزم به استفاده از سیستم مدیریت HSE و به تبع آن دستیابی به توسعه پایدار نماید. با اجرای پژوهش حاضر، می توان اهمیت و کارایی مدیریت HSE در فرایند توسعه پایدار یک صنعت پتروشیمی را مشخص نموده و راهبردهایی به منظور استقرار، ارتقاء و حفظ مدیریت HSE ارائه دهد.

 

 

" />

بررسی اثر بخشی سیستم مدیریت HSE بر وضعیت توسعه پایدار در صنعت پتروشیمی

Survey of Effectiveness of HSE Management System on Sustainabl Development Situation in Petrochemical Industry


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
منابع
منابع
علوم پزشکی شهید بهشتی
علوم پزشکی شهید بهشتی

مجریان: بهروز عبدالهی , محمد حجارتبار , رضا سعیدی , امین باقری

کلمات کلیدی: سیستم مدیریت HES، توسعه پایدار، صنعت پتروشیمی، پرسشنامه محقق ساخته

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 20003
عنوان فارسی طرح بررسی اثر بخشی سیستم مدیریت HSE بر وضعیت توسعه پایدار در صنعت پتروشیمی
عنوان لاتین طرح Survey of Effectiveness of HSE Management System on Sustainabl Development Situation in Petrochemical Industry
کلمات کلیدی سیستم مدیریت HES، توسعه پایدار، صنعت پتروشیمی، پرسشنامه محقق ساخته
نوع طرح کاربردی
نوع مطالعه مقطعی
مدت اجراء - روز 216
ضرورت انجام تحقیق

امروزه سازمانهای بزرگ دنیا به این نتیجه رسیده اند که مدیریت  HSE جزء لاینفک فعالیت های آنها می باشد، زیرا بکارگیری این مدیریت، از آسیبها و بیماریها، صدمه به اموال و تجهیزات، نارضایتی مشتریان، صدمه به محیط زیست و تنزل کیفیت محصول به صورت قابل توجهی پیشگیری نموده و همچنین به پیروی از الزامات قانونی کمک کرده است. (2).

ایران جزء کـــشورهای نفت خیز می باشد و روند توسعه پتروشیــمی ها در سال های اخیر شدت گرفته است و از سویی هم صنایع نفت و گاز خصوصاً صنایع پتروشیمی جزء صنـــایع آلوده کننده محیط زیست هستند و انواع آلاینده ها را که بعضاً بسیار خطرناک هستند را وارد آب، هوا و خاک می کنند، بنابراین این صنایع برای رسیدن به توسعه پایدار نیازمند بذل توجه بیشتر و انجام تحقیقات گسترده تر در زمینه محیط زیست می باشد (10).  امروزه بسیاری از سازمانها به نقش موثر پیاده سازی استانداردهای مدیریت HSE در افزایش اثربخشی سازمانها و نقش مفید آنها در جهت اهداف سازمان پی برده اند. کیفیت و اثربخشی سیستم های سلامت، ایمنی و محیط زیست، عامل حیاتی در تحقق اهداف سازمان ها می باشد. بالا بردن هزینه های مورد نیاز برای ارائه خدمات و محصولات گوناگون و پایین بودن اثربخشی سیستم، باعث تمرکز بر روی فعالیتهایی برای ارتقا عملکرد سیستم شده است (9). گاهی برخی سازمانها، روحیه تعالی و برتری جویی نداشته و به بهبود مستمر سازمان خود نمی اندیشند، بلکه بیشتر به برآورده کردن الزامات جاری پرداخته و از فرایند توسعه پایدار غافلند. از طرف دیگر شکل دهی به توسعه پایدار سازمانی، مدیریت فعال می طلبد. در بعد اجرا و اعمال تغییرات، هرکدام از کارکنان باید وظایف خود را خوب بدانند و قادر به سازگاری با تغییرات سازمانی باشند (11). بنابراین استفاده از رویکردهای مدیریتی می تواند چشم اندازی کاربردی برای سازمانها و اهداف پیش رو داشته باشد.

با توجه به اهمیت مدیریت HSE و نقش نیروی انسانی در توسعه پایدار سازمانها و نقش مهم و استراتژیک مدیران هر سازمان، بررسی مدیریت HSE می تواند برای مدیران سازمانها از اهمیت بسزایی برخوردار باشد، زیرا موقعیت مجموعه آنها را از نظر مدیریتی شفاف می نماید. همچنین سیاستگذاران، برنامه ریزان و مدیران ارشد نیز می توانند در طراحی و تدوین و برنامه های خود، با هدف توسعه  صنعت خود از این بررسی بهره مند گردند، زیرا توسعه هر کشور در گرو توسعه سازمانها و ارگانهای مختلف آن می باشد. بنابراین بسیار ضروریست تا توسعه پایدار سازمانها که امروزه به یک مسئله و چالش برای آنها و توسعه کشور مبدل شده است، در صنایع پتروشیمی مختلف بررسی و راهبردهایی جهت ارتقاء و استمرار بهبود سازمان ارائه گردد.

با توجه به مطالب مذکور ضروری است تا نظام توسعه هر سازمانی به مولفه های مدیریت HSE در فرایند توسعه پایدار توجه کند و خود را ملزم به استفاده از سیستم مدیریت HSE و به تبع آن دستیابی به توسعه پایدار نماید. با اجرای پژوهش حاضر، می توان اهمیت و کارایی مدیریت HSE در فرایند توسعه پایدار یک صنعت پتروشیمی را مشخص نموده و راهبردهایی به منظور استقرار، ارتقاء و حفظ مدیریت HSE ارائه دهد.

 

 

هدف کلی بررسی اثربخشی سیستم مدیریت HSE بر وضعیت توسعه پایدار در صنعت پتروشیمی
خلاصه روش کار

جایگاه OGP و مولفه های پیشنهادی به عنوان یکی از منابع موجود جهت تعیین مولفه های موثر بکارمی رود. ازآنجایی که هدف سنجش وضعیت استقرار HSE- MS در تمامی واحدهای پتروشمی به تفکیک مولفه ها می باشد، لذا با نظر سنجی از طریق خبرگان در مرحله سنجش روایی ممکن است بسیاری از مولفه ها اضافه و یا کم شده و یا اینکه تغییر یابد، زیرا یک پرسشنامه اختصاصی برای صنعت پتروشیمی می‌تواند دقیق‌تر وضعیت موجود را ارزیابی نماید. همچین مولفه های OGP صرفا جهت بررسی استقرار  وعدم استقرار مولفه های مد نظر در صنعت ودر قالب چک لیست مطرح شده است. جهت سنجش وضعیت جز به جز مولفه ها با استفاده از مرور متون و نظرات خبرگان پرسشنامه تدوین شده مشتمل بر سوالاتی خواهد بود که توانایی سنجش کیفیت و نحوه استقرار هر مولفه را داشته باشد.

این مطالعه در دو بخش کلی به انجام می‌رسد: در بخش اول ابزارهای ارزیابی وضعیت مدیریت HSE و ارزیابی توسعه پایدار در صنعت پتروشیمی تهیه می‌شود. بعد از تهیه و اعتبارسنجی ابزارهای مذکور، در بخش دوم با استفاده از این ابزارها وضعیت مدیریت HSE و توسعه پایدار در یک صنعت بررسی شده و نقش مدیریت HSE در وضعیت توسعه پایدار در صنعت پتروشیمی مورد مطالعه تعیین می‌گردد. بر این اساس مطالعه طبق مراحل زیر به انجام می‌رسد:

1. ابتدا اطلاعات در زمینه مدیریت HSE و توسعه پایدار از طریق اسناد و مدارک معتبر مانند کتابها، مقالات و اسناد و مدارک مورد نظر جمع آوری می شود.

2. با استفاده از اطلاعات به دست آمده در مرحله اول، مولفه های مدیریت HSE و توسعه پایدار شناسایی و طبقه بندی می گردد.

3. براساس مولفه ها و ریز مولفه‌های استخراج شده مدیریت HSE پرسشنامه محقق ساخته طراحی و روایی آن با استفاده از روش های مرسوم آماری  جمع آوری نظر خبرگان تعیین می گردد. بدین منظور گروهی از خبرگان متشکل از اعضای گروه پژوهش و متخصصان HSE با تعداد 15-10 مشارکت خواهند داشت. همچنین پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ  مورد بررسی قرار می‌گیرد. لازم به توضیح است که هدف 

 از این مطالعه صرفا تعیین وجود یا عدم وجود (برقراری) سیستم مدیرت HSE نمی باشد و تیم تحقیق تصمیم بر سنجش کیفیت و چگونگی استقرار HSE-MS در واحدهای مختلف پتروشیمی استان کردستان دارند، لذا با استفاده از تدوین پرسشنامه طیف لیکرت و استفاده از نظرات مدیران و پرسنل در سطوح مختلف صنعت پتروشیمی وضعیت سیستم HSE تبیین می‌گردد. لذا بکارگیری چک لیست و یا ارزیابی از طریق ممیزی های متداول بطور کامل نمی‌تواند هدف مطالعه را پوشش دهد، درنتیجه طراحی و تدوین پرسشنامه تعیین وضعیت سیستم مدیریت HSE در این مطالعه لازم می‌باشد.

4. براساس مولفه ها و ریز مولفه‌های تاثیرگذار بر توسعه پایدار، پرسشنامه محقق ساخته طراحی و روایی آن با استفاده از روش های مرسوم آماری و جمع آوری نظر خبرگان تعیین می گردد. مشابه تهیه ابزار ارزیابی وضغعیت HSE، گروه خبرگان دیگری متشکل از اعضای گروه پژوهش و متخصصان توسعه پایدار با تعداد 15-10 تشکیل می‌شود. همچنین پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار می‌گیرد.

5. بعد از تهیه و اعتبارسنجی ابزارهای بررسی وضعیت مدیریت HSE و توسعه پایدار، در این مرحله پس از توجیه و آگاه سازی شرکت کنندگان، پرسشنامه در بین نمونه پژوهش (تمام مدیران و کارکنان شاغل در  واحدهای فعال پتروشیمی) بمنظور تبیین وضعیت مدیریت HSE شرکت و همینطور توسعه پایدار آن توزیع می گردد.

6.پس از تعیین وضعیت و کسب امتیاز هریک از پرسشها، مولفه های سیستم مدیریت HSE که بر توسعه پایدار شرکت تاثیرگذارند تعیین می شوند و نوع این تأثیر (کاهشی یا افزایشی) مشخص می‌شود.

7.داده های حاصل از پرسشنامه با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. در تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آمار استنباطی با کمک SPSS استفاده می شود.


اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
بهروز عبدالهیمجریدانشجولیسانسabdollahi.msu@gmail.com
محمد حجارتبارمجری اصلی دکترای تخصصی پی اچ دیm.hajjartabar@gmail.com
رضا سعیدیمجری دکترای تخصصی پی اچ دیreza.saeedi@gmail.com
امین باقریمجری دکترای تخصصی پی اچ دیbagheri.sbmu@gmail.com

منابع
hide/show

 

  1. Taghdisi MH. Health, Safety and Environment Management (HSE): A Creative Approach to Sustainable Development (article head). Iran Occupational Health Journal. 2006; 3(2). [Persian]
  2. Farshad A, KHosravi Y, Alizadeh SH. “ The Role of the HSE Management System in Improving the Health, Safety and Environmental Performance of Organization and Sustainable Development “.Iranian Journal of Health.2005; 5(4). [Persian]
  3. SARKHEIL, HAMID. RAHBARI, SHAHROKH.”HSE KEY Performance Indicators in HSE-MS Establishment and sustainability : A case of south pars Gas complex, Iran, International”, journal of occupational Hygiene.2016;8 (1).
  4. Pain SW. Safety Health and Environmental Auditing, A Practical Guide. U.S: CRC Press; 2011.
  5. Amponsah-Tawiah, K. “Occupational Health and Safety and Sustainable Development in Ghana. Department of Organizational and Human Resource Management”, University of Ghana Business .(2013).School P. O. Box LG 78, Legon, Accra,
  6. Gawor, Leszek. “Globalization and its alternatives: Anti globalism, alter globalism and idea of sustainable development”, Sustainable Development, john wiley & sons. 2008; (16).126_134
  7. Naghdi, A. and Sadeghi, R. Marginalization and challenge for sustainable urban development. J Social.(2000).[Persian]
  8. United Nations., 1992. Rio Declaration on Environment and Development [Online].[Availablefrom;http://www.jus.uio.no/lm/environmental.development.rio.declarat ion
  9. Na'imipour, Na'im,  Designing excellence model for HSE-MS of Khatam Al Anbia Headquarters using EFQM approach. (Master thesis).Faculty of Technology & Engineering, Shahed University, Tehran, Iran. 2011.
  10. Tokarenko GS. Technology of financial risk management. Fin Manage 2006; (5) P.138-43.
  11. Todorut, A. V. Sustainable development of organizations through total quality management. (2012).
  12. M. Mirza Ebrahim Tehrani , N. Izadshnasan. “ Determining the effectiveness of HEALTH, SAFETY AND ENVIRONMENTAL(HSE) management system based on anomaly report measurement in oil projects”. International journal of environmental science and Technology. 2019;(16)(2),pp 1039_1046
  13. Soltanipour, Farzaneh, Demari, Behzad. The situation of Sustainable Development in Iran. Deputy Health, Tehran university of medical science. (2016); (14) (4). [Persian]
  14. Rahmatinia,H.”The Role of Implementation of HSE_MS on Green Economy Case Study; Imam Khomeinie Oil Company of Shazand_Arak”.(2014).Master Thesis
  15. Raaei, A. Establishment of the integrated system of safety, health and environment at National Iranian Oil Company, first national conference on safety engineering and HSE management. (2005). [Persian]
  16. Osamu Osawa , Jun Okazaki, Kenzo Masuta and Shinji Shoda.” Revision of HSE evaluation Standard of JOGMEC and the points to be confirmed for geophysical . The 13th SEGJ International Symposium , TOKYO, JAPAN.(2018).
  17. .Bruno S.Silvestre, Felip Augusto P.Gimenes,Romeu e Silva Neto.”A Sustainability Paradox? Sustainable Operations in the offshore oil and gas industry: The case of Petrobras. Journal of cleaner production.2017;(142)(1),P 360_370.
  18. Karla M. P. Carvalho, Flávio Picchi, Gladis Camarini, and Edna M. Q. O. Chamon . Benefits in the Implementation of Safety, Health, Environmental and Quality Integrated System. (2015).
  19. Hassanzadeh R, Glin M .” Theories of Motivation in education”. Tehran: Publishers Ravan. (2012).