شرایط کاری استرس‌زا بر وضعیت روانی و فیزیولوژیکی شاغلین تأثیر می‌گذارد(1و2). استرس در محیط کار می‌تواند اثراتی از جمله: پریشانی روانی، کاهش کیفیت و توانایی کار، کاهش توانایی شناختی و ایجاد رفتار مخاطره‌آمیز بر مدیریت و کارکنان داشته باشد. علاوه بر این، شرایط فیزیکی نامناسب نیز عامل شناخته‌ شده‌ای است که به شرایط استرس‌زای محیط کار کمک می‌کند(2و3).

طبق تعریف انستیتو ملی سلامت و ایمنی شـغلی ایالات متحده آمریکا (NIOSH[1]) استرس شغلی پاسخ‌های مضر فیزیکی و ذهنی است که وقتی نیازمندی‌های شغلی با توانایی‌ها و منابع مورد نیاز فرد هماهنگ نباشد، به وجود می‌آید(4) استرس شغلی اغلب به علت شرایط نامناسب کاری نظیر حجم کار بالا، نوع شیفت کاری، ساعات طولانی کار و همچنین درک مبهم فرد از نقش خویش در محیط کار و نوع ارتباطات آنها با دیگران بروز می‌نماید(5).

امروزه استرس به یکی از رایج‌ترین و پر هزینـه‌تـرین مشکلات محیط‌های کاری تبدیل شده اسـت. سـازمان ملل متحد، تنش شغلی را بیماری قرن بیستم دانست و چنـدی بعـد سـازمان بهداشـت جهـانی آن را مشـکلی همه‌گیر در جهان اعلام نمود(6). سازمان بـین‌المللـی کار هزینه‌های وارده به کشورها به علت تنش شغلی را 1تا 5/3درصد تولید ناخالص داخلی تخمین زده اسـت(7). در تحقیقات مشـخص شـده اسـت کـه 75 تـا 90 درصد بیماری افرادی که به پزشکان مراجعه می‌کننـد، به علـت اسـترس اسـت و 30‌درصـد نیـروی کـار در کشورهای توسعه یافته از تنش کاری رنج می‌برند و این میزان در کشورهای در حال توسعه حتی بیشتر

است(7). بر‌اساس تحقیقات مشخص شده است کـه اسـترس‌هـای شغلی بسیار جدی‌تر از سایر عوامل اسـترس‌زای دیگـر مثـل مشـکلات خـانوادگی و مـالی اسـت(8). استرس شغلی با بسیاری از بیماری‌های محیط کار همچون بیماری‌های قلبی عروقی، بیماری‌های اسکلتی_عضلانی، فشار خون و برخی دیگر از بیماری‌ها ارتباط دارد(9). مطالعات اخیر نشان داده‌اند که50 تا60درصد از کل روزهای کاری از دست رفته با استرس شغلی مرتبط است(10).

به علاوه استرس شغلی موجب کاهش توانایی انجام کار می‌شود. توانایی انجام کار یک مفهوم پیچیده است که با استفاده از‌ شاخص توانایی انجام کار[1] مورد ارزیابی قرار می‌گیرد(11). شاخص توانایی کار مجموعه‌ای از فاکتورهایی است که یک فرد را قادر می‌سازد در شرایط خاص نیازمندی‌های کارش را به خوبی انجام دهد(12و13). به عبارت دیگر یک فرآیندی پویا است که به دنبال تداخلی از شرایط کاری، ویژگی‌های فردی و جامعه می‌باشد(14و15). مطالعـات انجام شـده توسـط انسـتیتو بهداشت شغلی فنلاند نشان داده است که بـا بررسـی و پیگیری داده‌های حاصل از این شـاخص در سـال‌هـای آتی می‌توان به یک بانـک اطلاعـاتی مرجـع در مـورد توانایی شغلی شاغلین مختلف دست یافت و یک نمـای کلی از توانایی کار در سطح ملی به تصویر کشـید و آن را با مقادیر بین‌المللی و استاندارد مقایسه نمود(16) .از جملـه مطالعات انجام شده در این زمینه می‌توان بـه مطالعـات مظلـومی و همکـاران در مـورد ارزیـابی توانـایی کـار در کارکنان صـنایعی ماننـد پتروشـیمی(17)‌، خودروسـازی(18) و کشــاورزی(19) اشــاره نمــود همچنین نتایج مطالعه اسجوگرن و همکاران[2] (۲۰۰۲) بیان می‌کند که فشار روانی در محیط کار با توانایی شغلی رابطه تنگاتنگ دارد و موجب کاهش آن می‌گردد(20). برخی از تحقیقات استرس‌های شغلی را به عنوان یک ریسک فاکتور مهم در مورد توانایی شغلی مطرح می‌کنند(21). همچنین در مطالعه کوماشیرو و همکاران[3](۲۰۰۲) یک ارتباط منفی بین شاخص توانایی شغلی و سطح استرس مشاهده شد(22). در مطالعه دیگری که توسط حبیبی و همکاران انجام شد، استرس شغلی بالا یک عامل بسیار تأثیرگذار بر کاهش توانایی انجام کار کارمندان در محیط کار گزارش گردیده است(23). بنابراین با توجه به یافته‌ها و نتایج مطالعـات انجام شـده در صنایع مختلف، ضرورت نگاهی عمیق و جدی‌تر به مسئله فـوق و انجـام پژوهش‌هـای گسترده‌تر جهـت حفظ و ارتقاء توانـایی کـار کارگران و شناسـایی ریسـک فاکتورهـای مـرتبط بـا آن در محیط‌های کاری مختلف را می‌طلبد.

از ایـنرو اسـترس یکـی از موضوعاتی است که در حوزه مدیریت و رفتار سـازمانی مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد. لـذا سـازمان‌هـا در برنامه خود توجه زیادی به مطالعـه، کنتـرل و کـاهش استرس در محیط کار نموده تـا از ایـن طریـق هـم از هزینه‌هـای مربـوط بـه آسـیب‌هـای جسـمی و روانـی استرس بکاهند و هم باعث ارتقای بهـره‌وری کارکنـان خـود شـوند(24). نظر به اینکه در عصر حاضر منابع انسانی یـک توانایی بالقوه شناخته شده بـه عنـوان عامـل کلیـدی موفقیـت سازمان‌ها هسـتند؛ و بـه عبـارتی قـدرت سـازمان‌هـا از توانایی روانی و فیزیکـی کارکنـان آنها ناشـی مـی‌شـود؛ بنابراین پایداری قدرت یک سازمان بستگی به سـلامت روانی، اجتماعی و فیزیکی کارکنان آن دارد(25).

عموما کارگران مونتاژ کار در صنایع مختلف در معرض ریسکهای ارگونومی متفاوتی قرار دارند که در درازمدت سلامت آنها را تهدید می کنند. در این نوع صنایع اجزاء مشخصـی در یـک رویـه منظم به یکدیگر متصل یا اضافه می شوند تا در نهایت محصول اصلی تولید گردد. ریسک فاکتورهای متعدد ارگونومیکی مانند تکرار فعالیت، اعمال نیرو، پوسچر بدنی نامناسب، فعالیت استاتیک ماهیچه های برخی از اندام ها و فقدان زمان بازیابی، ریسک ابتلا به اختلالات شغلی در این نوع صنایع را تشدید می کند. وقفه ها و زمانهای استراحت ناکافی برای بازیابی، کارهای ناآشنا یا غیر عادی علا وه بر شرایط مذکور، ممکن است نه تنها به استرس فیزیکی کمک کنند بلکه به استرس روانی هم کمک می کنند. بنا براین مونتاژ کاران قطعات یدکی خودرو ازجمله مشاغل دارای استرس می باشند و کارگران برای انجام مونتاژ قطعات در زمان مشخص نیاز به توانایی جسمی و روحی روانی مناسب دارند و طبق بررسی متون صورت گرفته، تاکنون مطالعه‌ای که به بررسی اثرات برنامه ارگونومی مبتنی بر مدیریت استرس شغلی بر شاخص توانایی کار و استرس شغلی در کارگران صنایع تولید قطعات خودرو بپردازد، وجود ندارد. از اینرو، انجام این پژوهش با هدف توجـه به موضـوع اسـترس شغلی  و ارگونومی جهت تأمین سـلامت روانی و جسمانی کارکنان در این صنعت، ضروری است.
 

[1] Work Ability Index

[2] Sjogren et al

[3] Kumasiro et al

 

[1] National Institute for Occupational Safety and Health

 

" />

بررسی تأثیر برنامه ارگونومی مبتنی بر مدیریت استرس شغلی بر شاخص توانایی کار و استرس شغلی کارگران دریک صنعت تولید قطعات خودرو.

Study of the Effect of Ergonomics – Based on Job Stress Management Program (ERGO-JSI) on the Work Ability Index and Job Stress in Workers of a Auto - Producing Industry.


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
منابع
منابع
علوم پزشکی شهید بهشتی
علوم پزشکی شهید بهشتی

مجریان: شهناز طباطبایی یحیی آبادی

کلمات کلیدی: برنامه Ergo-JSI، مدیریت استرس، شاخص توانایی کار، استرس شغلی

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 17840
عنوان فارسی طرح بررسی تأثیر برنامه ارگونومی مبتنی بر مدیریت استرس شغلی بر شاخص توانایی کار و استرس شغلی کارگران دریک صنعت تولید قطعات خودرو.
عنوان لاتین طرح Study of the Effect of Ergonomics – Based on Job Stress Management Program (ERGO-JSI) on the Work Ability Index and Job Stress in Workers of a Auto - Producing Industry.
کلمات کلیدی برنامه Ergo-JSI، مدیریت استرس، شاخص توانایی کار، استرس شغلی
نوع طرح بنیادی-کاربردی
نوع مطالعه مطالعه تجربی
مدت اجراء - روز 180
ضرورت انجام تحقیق

شرایط کاری استرس‌زا بر وضعیت روانی و فیزیولوژیکی شاغلین تأثیر می‌گذارد(1و2). استرس در محیط کار می‌تواند اثراتی از جمله: پریشانی روانی، کاهش کیفیت و توانایی کار، کاهش توانایی شناختی و ایجاد رفتار مخاطره‌آمیز بر مدیریت و کارکنان داشته باشد. علاوه بر این، شرایط فیزیکی نامناسب نیز عامل شناخته‌ شده‌ای است که به شرایط استرس‌زای محیط کار کمک می‌کند(2و3).

طبق تعریف انستیتو ملی سلامت و ایمنی شـغلی ایالات متحده آمریکا (NIOSH[1]) استرس شغلی پاسخ‌های مضر فیزیکی و ذهنی است که وقتی نیازمندی‌های شغلی با توانایی‌ها و منابع مورد نیاز فرد هماهنگ نباشد، به وجود می‌آید(4) استرس شغلی اغلب به علت شرایط نامناسب کاری نظیر حجم کار بالا، نوع شیفت کاری، ساعات طولانی کار و همچنین درک مبهم فرد از نقش خویش در محیط کار و نوع ارتباطات آنها با دیگران بروز می‌نماید(5).

امروزه استرس به یکی از رایج‌ترین و پر هزینـه‌تـرین مشکلات محیط‌های کاری تبدیل شده اسـت. سـازمان ملل متحد، تنش شغلی را بیماری قرن بیستم دانست و چنـدی بعـد سـازمان بهداشـت جهـانی آن را مشـکلی همه‌گیر در جهان اعلام نمود(6). سازمان بـین‌المللـی کار هزینه‌های وارده به کشورها به علت تنش شغلی را 1تا 5/3درصد تولید ناخالص داخلی تخمین زده اسـت(7). در تحقیقات مشـخص شـده اسـت کـه 75 تـا 90 درصد بیماری افرادی که به پزشکان مراجعه می‌کننـد، به علـت اسـترس اسـت و 30‌درصـد نیـروی کـار در کشورهای توسعه یافته از تنش کاری رنج می‌برند و این میزان در کشورهای در حال توسعه حتی بیشتر

است(7). بر‌اساس تحقیقات مشخص شده است کـه اسـترس‌هـای شغلی بسیار جدی‌تر از سایر عوامل اسـترس‌زای دیگـر مثـل مشـکلات خـانوادگی و مـالی اسـت(8). استرس شغلی با بسیاری از بیماری‌های محیط کار همچون بیماری‌های قلبی عروقی، بیماری‌های اسکلتی_عضلانی، فشار خون و برخی دیگر از بیماری‌ها ارتباط دارد(9). مطالعات اخیر نشان داده‌اند که50 تا60درصد از کل روزهای کاری از دست رفته با استرس شغلی مرتبط است(10).

به علاوه استرس شغلی موجب کاهش توانایی انجام کار می‌شود. توانایی انجام کار یک مفهوم پیچیده است که با استفاده از‌ شاخص توانایی انجام کار[1] مورد ارزیابی قرار می‌گیرد(11). شاخص توانایی کار مجموعه‌ای از فاکتورهایی است که یک فرد را قادر می‌سازد در شرایط خاص نیازمندی‌های کارش را به خوبی انجام دهد(12و13). به عبارت دیگر یک فرآیندی پویا است که به دنبال تداخلی از شرایط کاری، ویژگی‌های فردی و جامعه می‌باشد(14و15). مطالعـات انجام شـده توسـط انسـتیتو بهداشت شغلی فنلاند نشان داده است که بـا بررسـی و پیگیری داده‌های حاصل از این شـاخص در سـال‌هـای آتی می‌توان به یک بانـک اطلاعـاتی مرجـع در مـورد توانایی شغلی شاغلین مختلف دست یافت و یک نمـای کلی از توانایی کار در سطح ملی به تصویر کشـید و آن را با مقادیر بین‌المللی و استاندارد مقایسه نمود(16) .از جملـه مطالعات انجام شده در این زمینه می‌توان بـه مطالعـات مظلـومی و همکـاران در مـورد ارزیـابی توانـایی کـار در کارکنان صـنایعی ماننـد پتروشـیمی(17)‌، خودروسـازی(18) و کشــاورزی(19) اشــاره نمــود همچنین نتایج مطالعه اسجوگرن و همکاران[2] (۲۰۰۲) بیان می‌کند که فشار روانی در محیط کار با توانایی شغلی رابطه تنگاتنگ دارد و موجب کاهش آن می‌گردد(20). برخی از تحقیقات استرس‌های شغلی را به عنوان یک ریسک فاکتور مهم در مورد توانایی شغلی مطرح می‌کنند(21). همچنین در مطالعه کوماشیرو و همکاران[3](۲۰۰۲) یک ارتباط منفی بین شاخص توانایی شغلی و سطح استرس مشاهده شد(22). در مطالعه دیگری که توسط حبیبی و همکاران انجام شد، استرس شغلی بالا یک عامل بسیار تأثیرگذار بر کاهش توانایی انجام کار کارمندان در محیط کار گزارش گردیده است(23). بنابراین با توجه به یافته‌ها و نتایج مطالعـات انجام شـده در صنایع مختلف، ضرورت نگاهی عمیق و جدی‌تر به مسئله فـوق و انجـام پژوهش‌هـای گسترده‌تر جهـت حفظ و ارتقاء توانـایی کـار کارگران و شناسـایی ریسـک فاکتورهـای مـرتبط بـا آن در محیط‌های کاری مختلف را می‌طلبد.

از ایـنرو اسـترس یکـی از موضوعاتی است که در حوزه مدیریت و رفتار سـازمانی مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد. لـذا سـازمان‌هـا در برنامه خود توجه زیادی به مطالعـه، کنتـرل و کـاهش استرس در محیط کار نموده تـا از ایـن طریـق هـم از هزینه‌هـای مربـوط بـه آسـیب‌هـای جسـمی و روانـی استرس بکاهند و هم باعث ارتقای بهـره‌وری کارکنـان خـود شـوند(24). نظر به اینکه در عصر حاضر منابع انسانی یـک توانایی بالقوه شناخته شده بـه عنـوان عامـل کلیـدی موفقیـت سازمان‌ها هسـتند؛ و بـه عبـارتی قـدرت سـازمان‌هـا از توانایی روانی و فیزیکـی کارکنـان آنها ناشـی مـی‌شـود؛ بنابراین پایداری قدرت یک سازمان بستگی به سـلامت روانی، اجتماعی و فیزیکی کارکنان آن دارد(25).

عموما کارگران مونتاژ کار در صنایع مختلف در معرض ریسکهای ارگونومی متفاوتی قرار دارند که در درازمدت سلامت آنها را تهدید می کنند. در این نوع صنایع اجزاء مشخصـی در یـک رویـه منظم به یکدیگر متصل یا اضافه می شوند تا در نهایت محصول اصلی تولید گردد. ریسک فاکتورهای متعدد ارگونومیکی مانند تکرار فعالیت، اعمال نیرو، پوسچر بدنی نامناسب، فعالیت استاتیک ماهیچه های برخی از اندام ها و فقدان زمان بازیابی، ریسک ابتلا به اختلالات شغلی در این نوع صنایع را تشدید می کند. وقفه ها و زمانهای استراحت ناکافی برای بازیابی، کارهای ناآشنا یا غیر عادی علا وه بر شرایط مذکور، ممکن است نه تنها به استرس فیزیکی کمک کنند بلکه به استرس روانی هم کمک می کنند. بنا براین مونتاژ کاران قطعات یدکی خودرو ازجمله مشاغل دارای استرس می باشند و کارگران برای انجام مونتاژ قطعات در زمان مشخص نیاز به توانایی جسمی و روحی روانی مناسب دارند و طبق بررسی متون صورت گرفته، تاکنون مطالعه‌ای که به بررسی اثرات برنامه ارگونومی مبتنی بر مدیریت استرس شغلی بر شاخص توانایی کار و استرس شغلی در کارگران صنایع تولید قطعات خودرو بپردازد، وجود ندارد. از اینرو، انجام این پژوهش با هدف توجـه به موضـوع اسـترس شغلی  و ارگونومی جهت تأمین سـلامت روانی و جسمانی کارکنان در این صنعت، ضروری است.
 

[1] Work Ability Index

[2] Sjogren et al

[3] Kumasiro et al

هدف کلی بررسی تاثیر برنامه ارگونومی مبتنی بر مدیریت استرس شغلی بر شاخص توانایی کار و استرس شغلی کارگران صنعت تولید قطعات خودرو
خلاصه روش کار

این پژوهش از نوع مداخله ای(نیمه تجربی) و به روش پیش آزمون پس آزمون می باشد، که به صورت مقطعی و میدانی انجام خواهد شد.کل کارگران شاغل در بخش مونتاژ کارخانه در سال1397 که 80 نفر می‌باشند، به عنوان گروه هدف مورد بررسی قرار خواهند گرفت. در این مطالعه به منظور تهیه نسخه فارسی پرسشنامه استرس شغلی BJSQ، جهت معادل سازی فرهنگی و تأیید ثبات زبانشناسی، ابتدا نسخه انگلیسی پرسشـنامه توسـط محقق و یک نفر مترجم زبان انگلیسی بـه زبان فارسی بطور جداگانه ترجمـه گردیـد. سپس فرآیند باز ترجمه توسط مترجمی برخوردار از دانـش و مهـارت کـافی و در عین حال از نسـخه اصـلی (انگلیسـی) پرسشـنامه آگـاهی نداشت، مجدداً به زبان انگلیسی برگردانده شد. در گام بعد، نسخه انگلیسی تهیه شـده و نسـخه اصـلی پرسشنامه بـا یکـدیگر مقایسـه و در برخـی از آیـتم هـا اصلاحاتی انجام شد. بدین ترتیب نسخه نهـایی فارسـی پرسشنامه استرس شغلیBJSQ  تهیـه گردید. در مرحلـه بعـد، بـه منظـور بررسی روایی محتوایی پرسشنامه سوال های پرسشنامه در اختیار متخصصان بهداشت حرفه ای، روانشناسی و ارگونومی گذاشته و از آنها خواسته می شود که مشخص کنند آیا سوالات پرسشنامه، صفت مورد نظر را اندازه گیری می کند یا خیر و این که آیا سوال ها، کل محتوای پرسشنامه را در بر می گیرد یا خیر، و طی آن شاخص نسبت روایی محتوایی[1] (CVR)و شاخص روایی محتوایی[2] (CVI) محاسبه می شود. در صورتی که بین افراد مختلف در زمینه روایی پرسشنامه توافق وجود داشته باشد، آن پرسشنامه دارای روایی محتوایی است. سپس جهت بررسی پایایی و ثبات داخلی پرسشنامه ، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده می شود. طبق مطالعات گذشته، ضرایب آلفای کرونباخ بیش از 9/0 عالی، بیش از 8/0 خوب و مقادیر بالای 7/0 قابل قبول در نظر گرفته می شود.

پس از تعیـین پایـایی و روایـی پرسشنامه فوق الذکر، پرسشنامه‌های پژوهش (اطلاعات فردی و شغلی، شاخص توانایی کار و استرس شغلی) در اختیار گروه هدف قرار گرفته و از آنها خواسته می شود که قبل از مداخله(اجرای برنامه آموزشی) پرسشنامه‌های مذکور را با دقت نظر لازم تکمیل نمایند. سپس وضعیت ارگونومی با استفاده از شاخص ELMERI برای ارزیابی چک لیستهای ارگونومی در سطح عمل 1 تا 5 تعیین می شود. در مرحله بعد شناسایی مشکلات ارگونومی با استفاده از چک پوینتهای ارگونومی سازمان بین‌المللی کار (ECP) و شناسایی عوامل استرس شغلی با استفاده ازچک پوینتهای پیشگیری از استرس در محیط کار/ سازمان بین‌المللی کار پس از تهیه نسخه بومی و مناسب محیط کار قسمت مونتاژ کارخانه مورد مطالعه، اجرای مداخله برنامه ارگونومی مبتنی بر استرس شغلی(Ergo-JSI) به مدت 8 هفته آغاز می گردد. این مداخله شامل بهسازی محیط فیزیکی قسمت مونتاژ که با هماهنگی مدیریت و اعضای کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار کارخانه و مشارکت کارگران این قسمت انجام می گیرد و بخش دیگر این برنامه برگزاری کلاس آموزشی در قالب 16 جلسه 1 ساعته برمبنای حیطه های پرسشنامه های تحقیق و محتوای برنامه Ergo-JSI شامل : مبانی ارگونومی، حالتهای مناسب کار در وضعیت های مختلف، نحوه تنظیم ایستگاههای کاری، ورزش های کششی برای پیشگیری از مشکلات اسکلتی-عضلانی، نوبت کاری و پیامدهای آن و همچنین استرس شغلی، علایم و نشانه ها، عوامل ایجاد استرس و راههای مقابله با آن، مدیریت زمان، مهارت‌های ارتباطی، مهارت‌های فردی جهت کنترل استرس و... خواهد بود. و پس از پایان برنامه مداخله مجدداً پرسشنامه‌های پژوهش توسط کارگران گروه هدف تکمیل شده و داده ها پس از جمع‌آوری با استفاده از نرم‌افزار  SPSS 23 مورد آنالیز قرار گرفته‌ و نهایتاً گزارش نهایی تحقیق(پایان‌نامه)تهیه می گردد.

 

[1] content validity ratio

[2]  content validity index


اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
انوشیروان صفری شیرکوهیهمکاردانشجولیسانسsafarioccu@yahoo.com
شهناز طباطبایی یحیی آبادیمجری اصلیاستاد راهنمای اولدکترای تخصصی پی اچ دیtabshahnaz@yahoo.com
مهناز صارمیهمکاراستاد مشاوردکترای تخصصی پی اچ دیsaremim@yahoo.com

منابع
hide/show

  1. Kumashiro M. Practical measurement of psychophysiological functions for determining workloads. Evaluation of human work 2005. 3rdEd. Edited by Wilson and Corlett. US: Taylor &Francis: 605-624.
  2. Kroemer HE and Grandjean E. Stress among VDT operator. In fitting the task to the human, a textbook of occupational ergonomics 2000. 5thEd. USA: Taylor & Francis.215-217.
  3. Kroemer KHE. Workload and stress. In Fitting the Human, Introduction to Ergonomics2009. USA: Taylor & Francis. 235-245.
  4. Employers M, Representatives TU. PROTECTING WORKERS’HEALTH SERIES NO 3.2005.
  5. Mojoyinola JK. Effects of job stress on health, personal and work behaviour of nurses in public hospitals in ibadan metropolis, nigeria. Ethno-Med. 2008; 2(2):143-148.
  6. Khosravi M. Examine job stressors librarians working in academic libraries Ministry of Science, Research and Technology, Tehran, from their perspective, research projects, Information and Documentation Center of Iran, Tehran, 2004. [Persian]
  7. Cassidy T. Stress, cognition and health: Psychology Press 1999:P145-170.
  8. Spector PE. Industrial and organizational psychology. Research and, 2008, John of Wiley and Soons, Inc P205-213.
  9. Siegrist J, Rödel A. Work stress and health risk behavior. Scandinavian journal of work, environment & health. 2006, 32(6):473-81.
  10. Cox, T., Griffiths, A., Barlowe, C., Randall, R., Thomson, L., & Rial-González, E. (2000). Organizational Interventions for work stress. A risk management approach, Report for Health and Safety Executive, Institute of Work. Health & Organisations, Nottingham.
  11. Goedhard, R. G., & Goedhard, W. J. (2005, June). Work ability and perceived work stress. In International Congress Series (Vol. 1280, pp. 79-83). Elsevier.
  12. Ilmarinen J, Tuomi K, Klockars M. Changes in the work ability of active employees over an 11-
    year period. Scandinavian journal of work, environment & health. 1997:49-57.
  13. Ilmarinen J, Tuomi K, Eskelinen L, Nygård CH, Huuhtanen P, Klockars M. Background and
    objectives of the Finnish research project on aging workers in municipal occupations.
    Scandinavian journal of work, environment & health. 1991:7-11.
  14. Ilmarinen, J. E. (2001). Aging workers. Occupational and environmental medicine, 58(8), 546-546.
  15. Ilmarinen J, Costa G. [Aging of the working population in the European Union]. La Medicina dellavoro. 2000;91(4):279.
  16. Tuomi K, Ilmarinen J, Jahkola A, Katajarinne L, Tulkki A. Work Ability Index 2 nd ed. Helsinki (Finland): Institute of Occupational Health. 2006.
  17. Mazloumi A, Rostamabadi A, Saraji GN, Foroushani AR. Work ability index (WAI) and its association with psychosocial factors in one of the petrochemical industries in Iran. Journal of occupational health. 2012;54(2):112-8.
  18. Eyvazlou M, Mazloumi A, Farshad A, Hoseini F. Analytical evaluation of work ability index and its determining factors among workers of a car manufacturing industry. Iran Occupational Health. 2012;9(2):40-9. [Persian]
  19. Rostamabadi, A., Mazloumi, A., & Foroushani, A. R. (2014). Work Ability Index (WAI) and its health-related determinants among Iranian farmers working in small farm enterprises. Journal of occupational health, 56(6), 478-484. 
  20. Sjogren-Ronka T, Ojanen MT, Leskinen EK, Tmustalampi S, Malkia EA: Physical and psychosocial prerequisites of functioning in relation to work ability and general subjective
    well-being among office workers. Scand J Work Environ Health. 2002; 28(3):184-190.
  21. Geukes M, Marielle P, Mary C.E, Oosterhof H. The impact of menopausal symptoms on work ability. J of the North American menopause society. 2012:19(3):278-282.
  22.  Kumasiro M. The improvement of stress moods and the increase in negative emotions toward work have a major impact on declines in WAI scores: The first WAI research in Japan. In4 th ICOH Conference on Ageing and Work. Krakow: Jagiellonian Univ 2002 (p.50).
  23. Habibi E, Dehghan H, Safari SH, Mahaki B, Hassanzadeh A. Effect of work-related stress on work ability index among refinery workers. J Edu Health Promot. 2014; 3(18):1-5. [In Persian]
  24. 4. Doyle CE. Work and organizational psychology: An introduction with attitude: Psychology Press. Taylor & Francis Group, 2003: 106-111.
  25.  Özer Sar, F., Effects of employee trainings on the occupational safety and health in accommodation sector, Procedia -Social and Behavioral Sciences, 2009, Volume 1, Issue 1, 1865-1870.
  26. PURNAWATI, S., KAWAKAMI, N., SHIMAZU, A., SUTJANA, D. P., & ADIPUTRA, N. (2016). Retraction: Effects of an ergonomics-based job stress management program on job strain, psychological distress, and blood cortisol among employees of a national private bank in Denpasar Bali. Industrial health, 2015-0260.
  27. Seaward B L. Managing stress: principles and strategies for health and wellbeing. Jonse and Bartlett publishers Inc., UK, 2004 [http://www.jbpub.com/catalog/9780763745745/].
  28. Alavi Nia Seyyed Mohammad, & Hosseini Seyyed Hamid.  Work ability index, an important tool in occupational health and medicine to define workers at risk for early exit from work force. Journal of North Khorasan University of Medical Sciences,3(2),49-53.
  29. R, A, Job Stress, Gholamreza Khajehpour Translation, Industrial Management Organization, 1998: p. 45-50.
  30. Jungwee P. Work stress and job performance.Statistics Canada _ Catalogue 2007; 5-17.
  31. خانی جزنی, طباطبایی, شهناز, محققیان یعقوبی, & کاووسی. (2016). مطالعه ارتباط بین استرس شغلی با عوامل زیان آور در یک صنعت سیمان. مجله سلامت کار ایران, 13(2), 58-67.
  32. Van der Klink JJ, Blonk RW, Schene AH, Van Dijk FJ. The benefits of interventions for work-related stress. J Public Health 2001; 91:270-276
  33. Manuaba A. Total ergonomics approach to attain humane, competitive and sustainable work system and products, new trend from Bali . Journal of Ergonomics in Occupational Safety and Health 2008; 10 (supplement), November.
  34. Shimazu A, Umanodan R, Schaufeli WB. Effect of brief worksite stress management program on coping skills, psychological distress and physical complaints: a controlled trial. Int Arch Occup Environ Health 2006, 80: 60-69.
  35. Smith, J. C. (2002). Stress management: A comprehensive handbook of techniques and strategies. Springer Publishing Company.    
  36. Lazarus, RS. and Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer.
  37. Bridger RS. Work capacity, stress and fatigue, in Introduction to Ergonomics. 2003.2nd Ed. New York: Taylor & Francis. 187-205.
  38. Lamontagne AD, Keegel T, Louie AM, Ostry A, Landsbergis PA. A systematic review of the job-stress intervention evaluation literature, 1990-2005. Int J Occup Environ Health 2007;13(3): 268-280.
  39. Shimazu A, Kawakami N, Irimajiri H, Sakamoto M, Amano S. Effects of web-based psycho-education on self-efficacy, problem solving behavior, stress responses and job satisfaction among workers: A controlled clinical trial. J Occup Health 2005; 47, 405 413.
  40. Shimazu A, Okada Y, Sakamoto M and Miura M. Effect of stress management program for teachers in Japan: A pilot study. J Occup Health 2003, 45: 202-208.
  41. Montgomery B. CBT (Cognitive Behavior Therapy). International workshop on clinical skill for CBT. April 22-24th, 2008. Denpasar.
  42. NIOSH, N.I.f.O.S.a.H., Exposure to stress, Occupaional hazards in hospitals, D.o.h.a.h. services, Editor. 2008: p. 20.
  43. Susy-Purnawati. (2015). PROGRAM MANAJEMEN STRES KERJA ERGO-JSI MENINGKATKAN WORK ABILITY INDEX (WAI) KARYAWAN BANK SWASTA NASIONAL ”X” DI DENPASAR BALI. Proceeding Seminar Nasional dan Kongres PEI 2015
  44. Purnawati, S. Ergonomics-Job Stress Intervension (Ergo-JSI) reduces stress of employees at National Bank in Denpasar. IJBS, 2012. 6(2), 59-65.
  45. Feuerstein, M., Nicholas, R. A., Huang, G. D., Dimberg, L., Ali, D., & Rogers, H. Job stress management and ergonomic intervention for work-related upper extremity symptoms. Applied ergonomics, 2004. 35(6), 565-574.
  46. Mazloumi, A., Rostamabadi, A., Saraji, G. N., & Foroushani, A. R. Work ability index (WAI) and its association with psychosocial factors in one of the petrochemical industries in Iran. Journal of occupational health, 2012. 54(2), 112-118.
  47. Sadra Abarghouei, N. Comprehensive ergonomic interventions for improving ergonomic conditions in an automobile spare part manufacturing plant: A case study. Journal of Ergonomics, 2015. 3(2), 1-13.
  48. Safari, S., Habibi, E., Dehghan, H., Mahaki, B., & Hassanzadeh, A. (2013). Job stress, education and work ability among refinery workers. Occupational Medicine Quarterly Journal, 5(3), 1-10.
  49. Gharibi, V., Mokarami, H., Taban, A., Aval, M. Y., Samimi, K., & Salesi, M. Effects of work-related stress on work ability index among Iranian workers. Safety and health at work, 2016.7(1), 43-48.
  50. طباطبایی, شهناز, خانی جزنی, کاوسی دولانقر, & نجفی. (2017). ارتباط بین عوامل روانشناختی و دردهای اسکلتی-عضلانی با متغیرهای دموگرافیکی در کارکنان یک بیمارستان دولتی. مجله سلامت کار ایران, 14(3), 141-151.‎اسامی نویسندگان اشتباه است. سال نباید اینجا نوشته بشه.   
  51. Pursharifi Ravi, Morteza. Study of the relationship between work environment ergonomics and occupational stress of employees (2012).