خشکسالی نوعی پدیده اقلیمی برگشت پذیر و واقعیتی اجتناب ناپذیر در اقلیم های مختلف است که در اثر کمبود بارندگی طی یک دوره زمانی بروز کرده، تحت تاثیر گازهای گلخانه ای در مناطق خشک و نیمه خشک با روندی افزایشی در حال اتفاق است. کشور ایران با قرار گرفتن در منطقة خشک و بیابانی جهان با بارشی حدود یکسوم بارش جهـانی و نوسـانهـای شـدید مکانی و زمانی بارش، از دسته کشورهایی است که خسارات هنگفتی را از این تهدیـد طبیعـی در گسـتره هـای مختلـف، به ویژه طی دهه های اخیر دریافت کرده است. زنان و مردان به شیوه های متفاوتی تحت تاثیر پیامدهای ناشی از خشکسالی قرار گرفته و به آن پاسخ می دهند زیرا نقش ها و وظایفی که هر دو جنس بر عهده گرفته و به انجام می رسانند، با یکدیگر متفاوت است. به عنوان مثال، از بین رفتن معاش خانواده در نتیجه خشکسالی، آسیب پذیری و به حاشیه رانده شدن زنان سرپرست خانوار را بیش از مردان با شرایط مشابه، درپی خواهد داشت. پیامدهای منفی خشکسالی بالاخص در کشورهای در حال توسعه، زنان را بیشتر از مردان متأثر ساخته است. فقر و گرسنگی، افزایش بار کاری در خانه و محیط کار، افزایش بیکاری و مهاجرت فصلی مردان را می توان از جمله اثرات مهم خشکسالی بر گروه زنان و دختران دانست. مطالعه حاضر با تحلیل جنسیتی خشکسالی در سطح کلان در یک دوره زمانی 5 ساله (1390-1395) به تحلیل وضعیت خشکسالی در کشور با لحاظ نمودن فاکتورهای مختلف اقتصادی، اجتماعی و سلامت به تفکیک جنسیت می پردازد. پهنه بندی کشور بر اساس مناطق دارای سطوح مختلف خشکسالی و تطبیق آن با نتایج تحلیل جنسیت در شناسایی آسیب پذیری ها و بکارگیری و ارتقای ظرفیت های زنان و مردان در مدیریت موثر مقابله با خشکسالی، تاثیر شایان توجهی خواهد داشت. این پژوهش تحلیل وضعیت خشکسالی در سطح کلان است که با استفاده از آن، ظرفیت ها و فعالیت های مختلف زنان و مردان در مواجهه با پیامدهای خشکسالی مورد توجه قرار می گیرد.

" />

تحلیل جنسیتیِ پیامدهای بحران خشکسالی در ایران با بکارگیری سامانه اطلاعات جغرافیای (GIS) در فاصله بین سال های 1390 الی 1395

Gender Analysis of Drought Consequences Using Geographic Information System (GIS) (1390-1395)


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
منابع
منابع
علوم پزشکی شهید بهشتی
علوم پزشکی شهید بهشتی

مجریان: ساناز سهرابی زاده

کلمات کلیدی: تحلیل جنسیتی- خشکسالی- ایران- سامانه اطلاعات جغرافیایی

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 14410
عنوان فارسی طرح تحلیل جنسیتیِ پیامدهای بحران خشکسالی در ایران با بکارگیری سامانه اطلاعات جغرافیای (GIS) در فاصله بین سال های 1390 الی 1395
عنوان لاتین طرح Gender Analysis of Drought Consequences Using Geographic Information System (GIS) (1390-1395)
کلمات کلیدی تحلیل جنسیتی- خشکسالی- ایران- سامانه اطلاعات جغرافیایی
نوع طرح کاربردی
نوع مطالعه مقطعی
مدت اجراء - روز 365
ضرورت انجام تحقیق

خشکسالی نوعی پدیده اقلیمی برگشت پذیر و واقعیتی اجتناب ناپذیر در اقلیم های مختلف است که در اثر کمبود بارندگی طی یک دوره زمانی بروز کرده، تحت تاثیر گازهای گلخانه ای در مناطق خشک و نیمه خشک با روندی افزایشی در حال اتفاق است. کشور ایران با قرار گرفتن در منطقة خشک و بیابانی جهان با بارشی حدود یکسوم بارش جهـانی و نوسـانهـای شـدید مکانی و زمانی بارش، از دسته کشورهایی است که خسارات هنگفتی را از این تهدیـد طبیعـی در گسـتره هـای مختلـف، به ویژه طی دهه های اخیر دریافت کرده است. زنان و مردان به شیوه های متفاوتی تحت تاثیر پیامدهای ناشی از خشکسالی قرار گرفته و به آن پاسخ می دهند زیرا نقش ها و وظایفی که هر دو جنس بر عهده گرفته و به انجام می رسانند، با یکدیگر متفاوت است. به عنوان مثال، از بین رفتن معاش خانواده در نتیجه خشکسالی، آسیب پذیری و به حاشیه رانده شدن زنان سرپرست خانوار را بیش از مردان با شرایط مشابه، درپی خواهد داشت. پیامدهای منفی خشکسالی بالاخص در کشورهای در حال توسعه، زنان را بیشتر از مردان متأثر ساخته است. فقر و گرسنگی، افزایش بار کاری در خانه و محیط کار، افزایش بیکاری و مهاجرت فصلی مردان را می توان از جمله اثرات مهم خشکسالی بر گروه زنان و دختران دانست. مطالعه حاضر با تحلیل جنسیتی خشکسالی در سطح کلان در یک دوره زمانی 5 ساله (1390-1395) به تحلیل وضعیت خشکسالی در کشور با لحاظ نمودن فاکتورهای مختلف اقتصادی، اجتماعی و سلامت به تفکیک جنسیت می پردازد. پهنه بندی کشور بر اساس مناطق دارای سطوح مختلف خشکسالی و تطبیق آن با نتایج تحلیل جنسیت در شناسایی آسیب پذیری ها و بکارگیری و ارتقای ظرفیت های زنان و مردان در مدیریت موثر مقابله با خشکسالی، تاثیر شایان توجهی خواهد داشت. این پژوهش تحلیل وضعیت خشکسالی در سطح کلان است که با استفاده از آن، ظرفیت ها و فعالیت های مختلف زنان و مردان در مواجهه با پیامدهای خشکسالی مورد توجه قرار می گیرد.

هدف کلی پهنه بندی تحلیل جنسیتیِ پیامدهای بحران خشکسالی در ایران با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS
خلاصه روش کار

این پژوهش به صورت مقطعی گذشته نگر و به تفکیک استان های کشور در دو مرحله تولید پایگاه داده مبتنی بر جنسیت و خشکسالی و نیز تحلیل جنسیتی وقوع پدیده خشکسالی در ایران توسط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) به انجام خواهد رسید. در مرحله اول، پایگاه داده های مرکز آمار ایران، وزارت بهداشت، وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی، مرکز تحقیقات خشکسالی و سایر مراکز مرتبط برای تولید پایگاه داده ای تحلیل جنسیت خشکسالی مورد جستجو قرار خواهد گرفت. در مرحله دوم، تمامی اطلاعات به دست آمده توسط نرم افزار ARCGIS مورد تحلیل قرار گرفته و ضمن تعیین ارتباط بین فاکتورهای مختلف تحلیل جنسیت با پدیده خشکسالی، پهنه بندی و توزیع مکانی تحلیل جنسیتِ پیامدهای بحران خشکسالی نیز انجام خواهد شد.


اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
ساناز سهرابی زادهمجری اصلی دکترای تخصصی پی اچ دیsohrabizadeh@sbmu.ac.ir
احمدعلی حنفی بجدهمکار aahanafibojd@tums.ac.ir
امیرحسین بهرام زادههمکار فوق لیسانسAmirhoseinbahramzadeh@gmail.com

منابع
hide/show

  1. حسینی، مرتضی؛ مهتدی، مهسا؛ طالبی، امیرعلی؛ نظرنژاد، حبیب. پهنه بندی خشکسالی و تاثیر آن بر محیط زیست با استفاده از شاخص SPI در حوزه آبخیز باراندوزچای دریاچه ارومیه. کنفرانس بین المللی پیامدهای جغرافیایا و زیست محیطی وضعیت دریاچه ارومیه؛ تبریز: دانشگاه علوم پزشکی تبریز. نوامبر 2016
  2. بابایی فینی، ام السلمه؛ علیجانی، بهلول. تحلیل فضایی خشکسالی های بلند مدت ایران. پژوهش های جغرافیای طبیعی؛ 1395، سال 45، شماره 3، صفحات 1-12.
  3. احمدی, بهشته، ۱۳۸۸، بررسی پیامدهای خشکسالی در کشاورزی، همایش منطقه ای بحران آب و خشکسالی، رشت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، https://www.civilica.com/Paper-RCWCD01-RCWCD01_058.html
  4. محمودی، پیمان؛ طاوسی، تقی؛ شاهوزئی، عبدالرئوف. خشکسالی و تاثیر آن بر کیفیت منابع آب سطحی در استان سیستان و بلوچستان. نشریه پژوهش آب در کشاورزی؛ 1394؛ سال 29؛ شماره 1.
  5. جمشیدی، معصومه؛ نوری زمان آبادی، هدایت الله؛ صیدایی گل سفیدی، اسکندر؛ رحیمی، داریوش. اثرات خشکسالی بر اقتصاد نواحی روستایی شهرستانهای سیروان و چرداول.  فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال چهارم، شماره 3 ،پاییز 1394، صفحات 1-17.  
  6. Gray C, Mueller V. Drought and Population Mobility in Rural Ethiopia. World Development. 2012; 40(1): 134-145.
  7.  McMichael AJ. Drought, drying and mental health: Lessons from recent experiences for future risk‐lessening policies. The Australian Journal of Rural Health. 2011; 19: 227–228.
  8. Singh R, Mohammad Sheikh F, Iswari Prasad Ray L. Effects of Drought on Livelihoods and Gender Roles: A Case Study of Meghalaya. Indian Journal of Gender Studies. 2013; 20(3): 453-467.
  9. Arku FS, Arku C. I cannot drink water on an empty stomach: A gender perspective on living with drought. Gender & Development. 2010; 18(1): 115-124.
  10.   Schwoebel M, Menon G. Mainstreaming Gender in Disaster Management Support Project. Centre for Development and Population Activities (CEDPA); 2004.